کانتینر دورانداختنی است. هر چیزی که داخل فایلسیستم خودش بنویسد، با حذف کانتینر میرود. پس داده باید جایی بیرون از آن بماند، و داکر دو راه دارد که شبیه هم به نظر میرسند و نیستند.
volume در برابر bind mount
volumes:
- pgdata:/var/lib/postgresql/data # ولوم با نام
- ./uploads:/app/uploads # bind mount
ولوم را داکر مدیریت میکند و در /var/lib/docker/volumes/ میگذارد. مالکیت و دسترسی را خودش درست میکند، و برای دادهای مثل دیتابیس همین را بخواه.
bind mount یک پوشهٔ مشخص از میزبان است. برای کدی که در حال توسعهاش هستی خوب است، ولی روی سرور دو دردسر دارد: مالکیت فایلها با UID داخل کانتینر میخورد نه با کاربر میزبان، و مسیر نسبی وابسته به جایی است که دستور را از آن اجرا کردهای.
دامی که داده را میبرد
docker compose down -v
آن -v ولومها را هم پاک میکند. در توسعه مفید است و روی سرور فاجعه. اگر down را در اسکریپت استقرار داری، مطمئن شو -v ندارد.
برای دیدن اینکه چه ولومهایی داری و کدامشان بیصاحب مانده:
docker volume ls
docker volume ls -f dangling=true
بکاپ از دیتابیس
از ولوم دیتابیس فایلی کپی نگیر وقتی سرویس بالاست. فایلهای پستگرس در لحظهٔ کپی ممکن است وسط یک تراکنش باشند و نسخهٔ حاصل، خراب. از خود دیتابیس بخواه:
docker compose exec -T db pg_dump -U appuser appdb | gzip > backup.sql.gz
-T را لازم داری، وگرنه داکر یک TTY میسازد و خروجی با کاراکترهای کنترلی آلوده میشود. برای MySQL هم همین:
docker compose exec -T db mysqldump -u root -p"$MYSQL_ROOT_PASSWORD" --single-transaction appdb | gzip > backup.sql.gz
--single-transaction یعنی بدون قفل کردن جدولها، یک نمای یکدست میگیری.
بکاپ از ولومِ فایل
برای ولومی که فایل آپلودی دارد، یک کانتینر موقت میسازی که هم ولوم را میبیند و هم پوشهٔ مقصد را:
docker run --rm \
-v myapp_uploads:/data:ro \
-v "$(pwd)/backups":/out \
alpine tar czf /out/uploads-$(date +%F).tar.gz -C /data .
:ro یعنی کانتینر بکاپ فقط میخواند. اشتباهی در دستور تار، داده را خراب نمیکند.
اسکریپت شبانه
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail
STACK=/srv/myapp
OUT=/var/backups/myapp
KEEP=14
mkdir -p "$OUT"
cd "$STACK"
STAMP=$(date +%F-%H%M)
docker compose exec -T db pg_dump -U appuser appdb | gzip > "$OUT/db-$STAMP.sql.gz"
docker run --rm \
-v myapp_uploads:/data:ro \
-v "$OUT":/out \
alpine tar czf "/out/files-$STAMP.tar.gz" -C /data .
find "$OUT" -name '*.gz' -mtime +$KEEP -delete
set -euo pipefail در خط دوم مهمترین خط اسکریپت است: بدون آن، اگر pg_dump شکست بخورد اسکریپت ادامه میدهد، فایل خالی میسازد، و بعد بکاپهای سالم قدیمی را با find پاک میکند.
روی کران بگذارش:
sudo crontab -e
15 3 * * * /usr/local/bin/myapp-backup.sh >> /var/log/myapp-backup.log 2>&1
و بعد، امتحانش کن
بکاپی که بازگردانیاش را امتحان نکردهای، بکاپ نیست. ماهی یک بار روی یک کانتینر خالی برگردانش:
gunzip -c db-2026-10-09-0315.sql.gz | docker compose exec -T db psql -U appuser -d testrestore
و حداقل یک نسخه را جایی بیرون از همان سرور نگه دار. دیسکی که از بین میرود، بکاپ روی خودش را هم میبرد.