بلاگ
راهنماهای گامبهگام و یادداشتهای فنی. جوابتان اینجا نبود؟ تیکت بزنید. اگر سوالتان تکراری باشد، دربارهٔاش مینویسیم.
شروع کار
بعد از خرید هاست، از کجا شروع کنم؟
اولین کارهایی که باید بعد از تحویل سرویس انجام دهید — به ترتیب.
هاست اشتراکی یا سرور مجازی؟ سؤالی که باید بپرسی
جواب به تعداد بازدید بستگی ندارد، به اینکه چه کسی قرار است سرور را نگه دارد. اگر آن کس تو نیستی، هاست اشتراکی جواب است.
منابع هاست یعنی چه؟ — خواندن جدول پلنها
فضا، پهنای باند، ورودی، CPU، آیناد. کدامها واقعاً محدودت میکنند و کدامها فقط عدد بزرگ در جدولاند.
سایتم بالا نمیآید — چکلیست عیبیابی
پیش از تیکت زدن، این پنج مورد را بررسی کنید. معمولاً یکی از همینهاست.
دامنه و DNS
اتصال دامنه به هاست — تنظیم نیمسرور و رکوردهای DNS
دامنه را خریدید و هاست را هم گرفتید، ولی سایت باز نمیشود. تفاوت نیمسرور با رکورد A، و کدامیک را باید تنظیم کنید.
انتقال دامنه از ثبتکنندهٔ دیگر
انتقال دامنه، سایت را از دسترس خارج نمیکند — اگر قبلش DNS را جابهجا نکنید. و برای دامنهٔ `.ir` روش کاملاً متفاوت است.
رکوردهای DNS به زبان ساده
A، CNAME، MX، TXT — هر کدام چه کار میکنند و کِی لازم میشوند.
ایمیل
ساخت ایمیل سازمانی و تنظیمش در موبایل و اوتلوک
ساختن صندوق در سیپنل یک دقیقه است. تنظیم درستش روی گوشی و برنامهٔ ایمیل، جایی است که معمولاً گیر میافتد — و دلیلش یک انتخاب بین IMAP و POP است.
SPF و DKIM و DMARC — تا ایمیلهایتان به اسپم نرود
سه رکورد DNS که به سرور گیرنده ثابت میکنند ایمیل واقعاً از طرف شما آمده. بدون اینها، هر ایمیل سازمانی مشکوک است.
ایمیلهای وردپرس نمیرسند — رفعش با SMTP
فرم تماس ارسال میشود ولی ایمیلی نمیآید. علتش تقریباً همیشه یک چیز است، و رفعش ده دقیقه.
فوروارد ایمیل، پاسخ خودکار و نام مستعار در سیپنل
فوروارد صندوق نمیسازد و فضا نمیگیرد — ولی یک تلهٔ SPF دارد که باعث میشود ایمیلهای فورواردشده رد شوند.
وردپرس
چرا سایت وردپرسی شما کند است — و چرا معمولاً تقصیر هاست نیست
در بیشتر سایتهایی که برای بهینهسازی به ما میرسند، گلوگاه جای دیگری است. ترتیبی که ما برای پیدا کردنش طی میکنیم.
نصب وردپرس روی هاست سیپنل — دستی و خودکار
نصب با Softaculous سه دقیقه است. نصب دستی ده دقیقه و به شما نشان میدهد وردپرس از چه چیزی ساخته شده — که روز خرابی به کار میآید.
رفع خطای «ارتباط با پایگاه داده برقرار نشد» در وردپرس
این خطا شش علت متفاوت دارد و هر کدام نشانهٔ خودش را دارد. ترتیبی که در عمل سریعتر به جواب میرسد.
تغییر آدرس سایت وردپرس بدون قفل شدن پیشخوان
اگر آدرس را اشتباه عوض کنید، پیشخوان دیگر باز نمیشود و نمیتوانید برش گردانید. چهار راه، از جمله راهی که وقتی قفل شدهاید کار میکند.
صفحهٔ سفید در وردپرس — پیدا کردن علت، نه حدس زدنش
صفحهٔ سفید یعنی PHP خطا داده و وردپرس آن را پنهان کرده. دو خط تنظیم، خطا را نشان میدهد و بعدش کار ساده است.
سرعت دادن به وردپرس — به ترتیبی که واقعاً جواب میدهد
کش آخرین قدم است، نه اولی. ترتیبی که ما طی میکنیم، و اینکه چرا نصب افزونهٔ سرعت بدون اندازهگیری، معمولاً هیچ تغییری نمیدهد.
راهاندازی فروشگاه ووکامرس — از نصب تا اولین سفارش
ووکامرس در ده دقیقه نصب میشود. چیزی که وقت میگیرد تنظیمات مالیات، حملونقل و پرداخت است — و همانهاست که اگر غلط باشند، سفارش از دست میرود.
اتصال درگاه پرداخت ایرانی به ووکامرس
درگاه مستقیم یا واسط؟ مدارک لازم، تنظیم آدرس بازگشت، و چرا باید حتماً یک تراکنش واقعی تست کنی حتی اگر همهچیز درست به نظر برسد.
صفحات وردپرس ۴۰۴ میدهند — ولی صفحهٔ اول باز است
صفحهٔ اول کار میکند و بقیه ۴۰۴ میدهند. این الگوی مشخصی دارد و تقریباً همیشه یک علت: قواعد بازنویسی.
کش و بهینهسازی تصاویر در وردپرس
دو کاری که بیشترین اثر را روی سرعت دارند. با تنظیماتی که سایت را نمیشکنند — و فهرست صفحاتی که هرگز نباید کش شوند.
امنیت و بکاپ
امن کردن وردپرس — کارهایی که واقعاً اثر دارند
بیشتر سایتهای هکشدهای که به ما میرسند، از سه راه آمدهاند. ترتیب کارها بر اساس اینکه کدام بیشترین اثر را دارد، نه کدام بیشتر گفته میشود.
سایتم هک شده — بازیابی گامبهگام
ترتیبی که واقعاً جواب میدهد: مهار، عوض کردن اعتبارنامهها، پیدا کردن راه ورود، و بازسازی. و چرا پاک کردن فایلهای آلوده کافی نیست.
قفل سبز نمیآید — رفع محتوای ترکیبی و خطاهای SSL
گواهی نصب است، سایت با https باز میشود، ولی مرورگر هشدار میدهد. چهار علت، و روش تشخیص هر کدام از روی خودِ پیام.
سایتم هک شده — الان چه کار کنم؟
ترتیب درست کارها وقتی سایت آلوده شده است.
سرور مجازی
اتصال به سرور مجازی با SSH از ویندوز
ویندوز امروز خودش ssh دارد و به PuTTY نیازی نیست. و مهمتر از اتصال، جایگزین کردن رمز با کلید است.
بالا آوردن وبسرور روی اوبونتوی خالی — nginx، PHP و MariaDB
از سرور تازه تا سایتی که بالا میآید. هر دستور با توضیح اینکه چه میکند، تا بعداً بدانی کجا را نگاه کنی.
فایروال سرور با ufw — بدون اینکه خودت را بیرون بیندازی
فایروال لینوکس ساده است. خطرناکترین بخشش، ترتیب دستورهاست — یک اشتباه و دسترسی SSH خودت را میبندی.
پشتیبانگیری خودکار روی سرور مجازی
اسکریپتی که هر شب پایگاه داده و فایلها را میگیرد، قدیمیها را پاک میکند، و نسخه را به جایی بیرون از سرور میفرستد.
نظارت بر سرور — بدانی پیش از آنکه مشتری بگوید
روی سرور مجازی، اگر دیسک پر شود یا سرویسی بخوابد، کسی خبرت نمیکند. سه لایهٔ نظارت، از ساده به کامل.
هاست و سیپنل
انتقال سایت به هاست جدید بدون قطعی
ترتیبی که انتقال را بیقطعی میکند: اول سایت روی هاست جدید کار کند، بعد DNS عوض شود — نه برعکس.
نصب گواهی SSL رایگان روی سیپنل و رفع خطای «ناامن»
گواهی Let's Encrypt روی بیشتر هاستهای سیپنل خودکار صادر میشود. و اگر بعد از نصب هنوز قفل سبز نیامد، معمولاً تقصیر گواهی نیست.
گرفتن و بازگردانی نسخهٔ پشتیبان در سیپنل
سه راه پشتیبانگیری در سیپنل، تفاوتشان، و اینکه چرا باید یکبار بازگردانی را روی محیط آزمایشی امتحان کنید.
انتخاب نسخهٔ PHP در سیپنل — و وقتی بالا بردنش سایت را میشکند
نسخهٔ جدیدتر PHP سایت را سریعتر و امنتر میکند، ولی پرش یکباره به آخرین نسخه، شایعترین راه سفید کردن سایت است. روش بیخطرش.
ساخت زیردامنه در سیپنل
زیردامنه برای نسخهٔ آزمایشی، پنل کاربری یا بخش جدا. ساختنش یک دقیقه است — و یک نکته دارد که نیمی از مردم به آن میخورند.
کرانجاب در سیپنل — و چرا کران وردپرس قابل اعتماد نیست
وردپرس کران خودش را دارد ولی فقط وقتی کسی سایت را باز کند اجرا میشود. برای سایتی که بازدید کم دارد، یعنی هیچوقت.
وقتی منابع هاست پر میشود — خواندن Resource Usage
سایت گاهی کند میشود یا خطای ۵۰۸ میدهد و بعد خودش خوب میشود. معمولاً یعنی به سقف منابع خوردهای — و علتش تقریباً هرگز «بازدید زیاد» نیست.
پارک دامنه، اداندامین و ریدایرکت در سیپنل
سه کاری که شبیه هم به نظر میرسند و نتیجهشان کاملاً فرق دارد. و چرا ریدایرکت ۳۰۱ با ۳۰۲ اشتباه گرفته شود، به سئو آسیب میزند.
CI/CD
استقرار خودکار روی سرور با GitHub Actions
خط لولهای که با هر پوش روی main، کد را تست میکند و اگر سبز بود روی سرور میفرستد. با کلید SSH جدا و دسترسی محدود.
ساخت و انتشار ایمیج داکر در GitLab CI
خط لولهای که ایمیج را میسازد، به رجیستری خود گیتلب میفرستد و روی سرور میکشد. با کش لایهها تا ساخت دوم چند برابر سریعتر باشد.
استقرار بدون قطعی، با امکان برگشت
الگوی پوشهٔ نسخهدار و پیوند نمادین: نسخهٔ تازه کنار قبلی ساخته میشود، فقط وقتی سالم بود سوئیچ میکند، و برگشت یک دستور است.
داکر
چرا ایمیج داکرت ۱.۲ گیگ است و چطور کوچکش کنیم
ترتیب دستورها در Dockerfile، اندازهٔ ایمیج و زمان ساخت را تعیین میکند. لایهها، کش، و ساخت چندمرحلهای.
docker compose روی سرور واقعی
همان فایلی که روی لپتاپ کار میکند، روی سرور کافی نیست. سیاست ریاستارت، healthcheck، سقف منابع، و اینکه کدام پورت نباید بیرون باز باشد.
داده در داکر: کجا میماند و چطور ازش بکاپ بگیریم
تفاوت volume و bind mount، چرا دادهات با یک docker compose down از بین میرود، و اسکریپتی که شبانه از ولوم بکاپ میگیرد.
گیت
rebase یا merge؛ کدام، کِی
هر دو کد را یکی میکنند و تاریخچهٔ متفاوتی به جا میگذارند. یک قانون ساده هست که اگر رعایتش کنی هیچوقت کار همکارت را خراب نمیکنی.
کارم را در گیت گم کردم؛ چطور برش گردانم
reflog تقریباً همیشه نجاتت میدهد. reset --hard اشتباهی، شاخهٔ پاکشده، کامیت گمشده بعد از rebase، و استشی که ناپدید شد.
با قلاب گیت جلوی ورود رمز و کد شکسته را بگیر
قلاب pre-commit پیش از ثبت کامیت اجرا میشود و میتواند جلویش را بگیرد. نمونهای که فایل محیطی و کلید را نمیگذارد وارد مخزن شود.
لینوکس
سرویس خودت را با systemd بالا نگه دار
بهجای nohup و screen، یک یونیت systemd بنویس که بعد از کرش و بعد از ریبوت خودش برمیگردد، لاگش جای درست میرود، و دسترسیاش محدود است.
سرور کند شده؛ از کجا بفهمیم گلوگاه کجاست
ترتیبی برای پیدا کردن علت: اول بفهم مشکل CPU است یا دیسک یا حافظه، بعد سراغ پروسه برو. ریبوت کردن، جواب نیست.
لاگخوانی با journalctl بدون غرق شدن
فیلتر بر اساس سرویس، زمان، شدت و پروسه. و کاری که باید همان روز اول بکنی: ماندگار کردن لاگ، چون پیشفرض بعد از ریبوت پاک میشود.