اگر فقط دو کار برای سرعت انجام بدهی، این دو باشد. ولی ترتیبشان مهم است و هر کدام یک تلهٔ مشخص دارد.
اول علت کندی را پیدا کن. کش مشکل را حل نمیکند، پنهانش میکند — و با کش روشن دیگر نمیتوانی اندازه بگیری که تغییراتت اثر دارند یا نه. راهنمای سرعت دادن به وردپرس ترتیب درست را دارد.
بخش یک — تصاویر
در بیشتر سایتهایی که ما دیدهایم، تصاویر بزرگترین بخش حجم صفحهاند و کمترین کار رویشان شده.
۱. اندازهٔ واقعی
این بزرگترین برد است و هیچ افزونهای لازم ندارد.
تصویری با عرض ۳۰۰۰ پیکسل که در قابی ۸۰۰ پیکسلی نمایش داده میشود، یعنی کاربر چهار برابر لازم دانلود کرده. قبل از آپلود، تغییر اندازه بده.
عرضهای معقول:
| کاربرد | عرض |
|---|---|
| تصویر شاخص نوشته | ۱۲۰۰ پیکسل |
| تصویر داخل متن | ۸۰۰ پیکسل |
| تصویر محصول | ۱۰۰۰ پیکسل |
| بنر تمامعرض | ۱۹۲۰ پیکسل |
۲. فرمت
WebP حدود ۳۰ درصد کوچکتر از JPEG با همان کیفیت است و همهٔ مرورگرهای امروز میشناسندش.
افزونههایی مثل ShortPixel یا Imagify خودکار تبدیل میکنند و نسخهٔ اصلی را هم نگه میدارند.
۳. اندازههای اضافه را خاموش کن
وردپرس برای هر تصویر چند نسخه میسازد، و قالبها معمولاً چند تای دیگر اضافه میکنند. نتیجه: یک تصویر آپلودشده، ده فایل روی دیسک.
ببین چه اندازههایی ثبت شدهاند و آنهایی که قالبت استفاده نمیکند را بردار. این هم فضا و هم آیناد آزاد میکند.
۴. بارگذاری تنبل
وردپرس از نسخهٔ ۵٫۵ خودش این کار را میکند. فقط مطمئن شو قالب یا افزونهای خاموشش نکرده باشد.
یک استثنا: تصویر بزرگ بالای صفحه (هیرو) نباید تنبل باشد. آن تصویر همان چیزی است که کاربر اول میبیند، و تنبل کردنش نمرهٔ LCP را بدتر میکند. برای آن loading="eager" بگذار.
بخش دو — کش
کدام افزونه
فقط یکی نصب کن. دو افزونهٔ کش با هم درگیر میشوند، سایت را کندتر و غیرقابلپیشبینی میکنند.
| افزونه | کِی |
|---|---|
| LiteSpeed Cache | اگر سرورت LiteSpeed است — بیشتر هاستهای سیپنل ایرانی هستند |
| WP Super Cache | ساده و بیدردسر، همهجا کار میکند |
| W3 Total Cache | قویتر، ولی تنظیماتش راحت خراب میشود |
اگر سرورت LiteSpeed است، همان را بگیر. در سطح سرور کار میکند نه PHP، و این تفاوت بزرگی است.
برای فهمیدنش:
curl -sI https://example.com | grep -i server
اگر LiteSpeed نوشته بود، جوابت همان است.
تنظیماتی که بیخطرند
با اینها شروع کن؛ تقریباً هیچوقت چیزی نمیشکنند:
- کش صفحه برای بازدیدکنندهٔ مهمان — روشن
- کش مرورگر — روشن
- فشردهسازی Gzip یا Brotli — روشن
- کش شیء (Object Cache) اگر Redis داری — روشن
تنظیماتی که احتیاط میخواهند
اینها بیشترین سود و بیشترین ریسک را دارند. یکییکی روشن کن و بعد از هر کدام سایت را تست کن — صفحهٔ اول، یک صفحهٔ داخلی، فرم تماس، و اگر فروشگاه داری سبد خرید.
- ادغام CSS و JS — شایعترین علت بههم ریختن ظاهر
- به تعویق انداختن JS — اسلایدرها و منوهای کشویی را میشکند
- حذف CSS استفادهنشده — گاهی چیزی را حذف میکند که لازم بوده
- بارگذاری تنبل برای iframe — نقشه و ویدیوی جاسازیشده را خراب میکند
اگر چیزی شکست، میدانی کدام گزینه بود. اگر همه را با هم روشن کنی، نمیدانی.
★ صفحاتی که هرگز نباید کش شوند
/cart/ سبد خرید
/checkout/ تسویهحساب
/my-account/ حساب کاربری
/wp-admin/ پیشخوان
کش شدن صفحهٔ پرداخت یعنی یک مشتری اطلاعات مشتری دیگری را میبیند. این بدترین اشکالی است که یک افزونهٔ کش میتواند بسازد.
افزونههای معتبر این صفحات را خودکار استثنا میکنند. اگر دستی تنظیم کردهای یا آدرس صفحات را عوض کردهای، حتماً بررسی کن.
بعد از هر تغییر محتوا
افزونهٔ کش معمولاً خودش صفحهٔ تغییریافته را تازه میکند. ولی اگر تغییری دادی و در سایت ندیدی، اول کش را خالی کن — پیش از اینکه دنبال اشکال دیگری بگردی.
این شایعترین «باگی» است که باگ نیست.
تست
بعد از هر دو بخش، دوباره اندازه بگیر:
- PageSpeed Insights
- و تب Network مرورگر، با
Disable cacheتیکخورده تا نتیجهٔ واقعیِ بازدید اول را ببینی
در حالت ناشناس (Incognito) تست کن. مرورگر خودت صفحات را کش کرده و نتیجه را خوشبینانه نشان میدهد. و بهعنوان کاربر واردشده هم تست نکن — افزونههای کش برای کاربر واردشده کش نمیکنند، پس آنچه میبینی همان نیست که بازدیدکننده میبیند.