روی هاست اشتراکی، پشتیبانگیری کار هاست است. روی سرور مجازی، کار توست — و اگر نکنی، هیچکس نمیکند.
این راهنما یک اسکریپت میسازد که هر شب اجرا میشود، و در آخر نسخه را به جایی بیرون از همان سرور میفرستد. آن قدم آخر مهمترین است: پشتیبانی که روی همان سروری باشد که از بین میرود، پشتیبان نیست.
۱. اعتبارنامه را از اسکریپت جدا کن
رمز پایگاه داده نباید داخل اسکریپت یا داخل خط کران باشد — هر دو جا قابل دیدن است. MySQL فایل مخصوص خودش را دارد:
nano /root/.my.cnf
[client]
user=root
password=رمز-روت-پایگاه-داده
chmod 600 /root/.my.cnf
chmod 600 اختیاری نیست. بدون آن، هر کاربری روی سرور میتواند رمز را بخواند. از این به بعد mysqldump بدون -p کار میکند.
۲. اسکریپت
mkdir -p /opt/backup /var/backups/site
nano /opt/backup/run.sh
#!/usr/bin/env bash
#
# پشتیبان شبانه: پایگاه داده + فایلها، با پاک کردن نسخههای قدیمی.
set -Eeuo pipefail
DB="sitedb"
SITE="/var/www/example.com"
DEST="/var/backups/site"
KEEP=14 # چند روز نگه داشته شود
STAMP=$(date +%F-%H%M)
mkdir -p "$DEST"
# ── پایگاه داده ──
# --single-transaction یعنی جدولها قفل نمیشوند؛ بی آن، سایت در طول
# پشتیبانگیری کند یا بیپاسخ میشود.
mysqldump --single-transaction --quick --default-character-set=utf8mb4 \
"$DB" | gzip > "$DEST/db-$STAMP.sql.gz"
# ── فایلها ──
# کش و لاگ بیرون میمانند: حجم میگیرند و ارزش بازگردانی ندارند.
tar -czf "$DEST/files-$STAMP.tar.gz" \
--exclude='*/cache/*' \
--exclude='*/wp-content/cache/*' \
--exclude='*.log' \
-C "$(dirname "$SITE")" "$(basename "$SITE")"
# ── پاک کردن قدیمیها ──
find "$DEST" -name "db-*.sql.gz" -mtime +$KEEP -delete
find "$DEST" -name "files-*.tar.gz" -mtime +$KEEP -delete
echo "$(date +%F' '%T) پشتیبان گرفته شد: $STAMP"
chmod +x /opt/backup/run.sh
چرا set -Eeuo pipefail
بدون این خط، اگر mysqldump شکست بخورد اسکریپت ادامه میدهد، فایلها را میگیرد، و با موفقیت تمام میشود — و تو یک پشتیبان ناقص داری که فکر میکنی کامل است. با این خط، اولین خطا اسکریپت را متوقف میکند.
۳. تستش کن — همین حالا
/opt/backup/run.sh
ls -lh /var/backups/site/
دو فایل باید ساخته شده باشد. اگر db-*.sql.gz چند کیلوبایت است، احتمالاً خالی است — بازش کن و ببین:
zcat /var/backups/site/db-*.sql.gz | head -20
باید دستورهای CREATE TABLE ببینی.
۴. کران
crontab -e
30 3 * * * /opt/backup/run.sh >> /var/log/backup.log 2>&1
هر شب ساعت ۳:۳۰. خروجی به فایل لاگ میرود، پس اگر روزی شکست خورد، دلیلش آنجاست.
ساعتی را انتخاب کن که سایت کمبازدید است — پشتیبانگیری منابع میخورد.
۵. ★ بیرون بردن نسخه
تا اینجا، همهٔ نسخهها روی همان سروریاند که قرار است محافظت شوند. اگر دیسک از بین برود یا سرور پاک شود، پشتیبان هم با آن میرود.
rclone به دهها سرویس ذخیرهسازی و همینطور به سرور دیگری وصل میشود:
apt install rclone -y
rclone config
بعد به انتهای run.sh، پیش از خط echo، اضافه کن:
# ── بیرون از این سرور ──
rclone copy "$DEST" remote:site-backup --max-age 24h
--max-age 24h یعنی فقط فایلهای تازه فرستاده شوند، نه کل پوشه در هر اجرا.
اگر سرور دومی داری، rsync سادهتر است:
rsync -az --delete "$DEST/" backup@other-server:/backups/site/
برای اینکه بدون رمز کار کند، کلید SSH بین دو سرور بگذار.
۶. تست بازگردانی — قدمی که همه رد میکنند
اینکه فایل ساخته شده هیچ چیزی را ثابت نمیکند. اینکه یک بار از آن برگشته باشی، ثابت میکند.
فصلی یک بار این را انجام بده:
# پایگاه داده، روی یک نام آزمایشی
mysql -e "CREATE DATABASE restore_test;"
zcat /var/backups/site/db-2026-10-05-0330.sql.gz | mysql restore_test
mysql -e "SELECT COUNT(*) FROM restore_test.wp_posts;"
# فایلها، در مسیر موقت
mkdir -p /tmp/restore && tar -xzf /var/backups/site/files-2026-10-05-0330.tar.gz -C /tmp/restore
ls /tmp/restore/
عدد نوشتهها باید منطقی باشد. بعد تمیز کن:
mysql -e "DROP DATABASE restore_test;"
rm -rf /tmp/restore
زمانی که این کار طول کشید را یادداشت کن. آن عدد، جوابی است که روز بحران لازم داری: «چقدر طول میکشد تا برگردیم؟»
۷. خبردار شدن از شکست
کرانی که شکست بخورد، ساکت شکست میخورد. در ابتدای crontab -e بگذار:
MAILTO=you@example.com
یا در انتهای اسکریپت، شکست را صریح گزارش کن:
trap 'echo "پشتیبان شکست خورد: $(date)" | mail -s "backup failed" you@example.com' ERR
اگر هیچ خبری از پشتیبانگیری نمیگیری، نمیدانی کار میکند یا سه ماه است که هر شب شکست میخورد. سکوت را نشانهٔ سلامت نگیر — یک بار در ماه خودت
ls -lhبزن.